HP-firmware blokkeert cartridges: de waarheid en hoe je het voorkomt

Je HP-printer werkte met een compatibele cartridge en van de ene op de andere dag verschijnt "niet-originele cartridge" en stopt hij met printen. Het is geen defect: het is een firmware-update genaamd Dynamic Security. Hier heb je het volledige verhaal, van 2016 tot 2025, de uitspraken die het in het nauw hebben gebracht en de concrete stappen om de blokkade terug te draaien of te voorkomen.

Kernpunten

• Dynamic Security is firmware van HP die de chip van de cartridge valideert en het printen blokkeert als hij niet origineel is, ook al is het verbruiksartikel vol.
• Italië beboette HP met 10 miljoen euro in 2020 omdat het niet waarschuwde voor deze praktijk; het beroep van HP werd verworpen in 2024 (AGCM, 2020).
• De collectieve rechtszaak "Carolina" in de VS werd in maart 2025 afgesloten zonder compensatie voor de gebruikers, maar met de verplichting voor HP om de updates optioneel te houden.
• Je kunt jezelf beschermen: schakel de automatische updates uit en gebruik verbruiksartikelen met een chip die is bijgewerkt naar revisie 2024 of later.

-->

Wat is Dynamic Security en waarom blokkeert het je cartridge?

Dynamic Security is de naam die HP geeft aan een geheel van firmwareroutines en cryptografische chips die de herkomst van de cartridge valideren telkens wanneer je hem plaatst. Wanneer de validatie mislukt, toont het paneel berichten zoals "niet-originele cartridge", "cartridge problem" of "supply protection enabled" en stopt het printen, ook al is het verbruiksartikel vol en werkt het perfect. Het is geen storing: het is een beleid dat door software wordt toegepast.

Die routines bestonden al vóór 2016 als een simpele passieve waarschuwing. Wat veranderde was de beslissing om updates te verspreiden die de validatie maanden of jaren na je aankoop van de printer verscherpten. Verbruiksartikelen die in januari werkten, stopten in mei met printen. Die verandering van de regels tijdens het spel is de wortel van het juridische conflict, niet de chip zelf.

Het debat is niet technisch, het is contractueel. HP zegt dat het de toeleveringsketen beschermt en gekloonde chips voorkomt. De Europese toezichthouders en verschillende Amerikaanse rechtbanken antwoorden dat, als je een printer hebt gekocht die niet-originele cartridges kan gebruiken, je apparaat niet zonder voorafgaande waarschuwing door firmware mag worden gedegradeerd.

Dynamic Security is geen functie die je bij de aankoop van de printer accepteert: het is een verandering van de regels jaren na de verkoop. Daarom is het eerder een juridisch dan een technisch probleem, en daarom zijn de toezichthouders er grondig op ingegaan.

Bij Star Toner printen en testen we onze eigen compatibele verbruiksartikelen voordat we ze verkopen, juist om je niet in de steek te laten wanneer er een firmwaregolf komt. Wat we zien is simpel: een chip die is bijgewerkt naar revisie 2024 of later komt zonder problemen door de geldende firmware; het is het oude verbruiksartikel dat maanden in het magazijn lag dat de klos is.

Dringende waarschuwing: als je HP zojuist is gestopt met het herkennen van de toner en tot een paar dagen geleden nog werkte, is de oorzaak vrijwel zeker een automatische update. Accepteer geen nieuwe updates totdat je de sectie over het terugdraaien van de blokkade hieronder hebt gelezen. Nog een patch accepteren na de storing kan de blokkade bestendigen en de rollback buiten je bereik brengen.

Wat is er precies gebeurd? Tijdlijn 2016–2026

In tien jaar tijd heeft Dynamic Security de meest uitgebreide juridische geschiedenis voortgebracht van welke blokkeerpraktijk dan ook in het consumentenprinten. Dit zijn de verifieerbare mijlpalen.

December 2016 · Het stichtende incident

In september 2016 verspreidde HP een firmware met een "tijdbom" die de blokkade van niet-HP-cartridges activeerde, maar de massale meldingen begonnen in december, toen de geïnstalleerde basis stilzwijgend werd bijgewerkt. Het meest getroffen waren de OfficeJet Pro 6830, 8610, 8615, 8620, 8625 en 8630. De Electronic Frontier Foundation publiceerde een open brief ("HP's Self-Destructing Printers") en de vakpers documenteerde honderden klachten in enkele weken.

September 2017 · De verontschuldiging en de optionele rollback

Na zeven maanden druk publiceerde HP een officiële verontschuldiging en bracht het een optionele rollback-firmware uit, specifiek per model, die de blokkade ophief. Het was de eerste keer dat een consumentenprinter een beveiligingsupdate liet ongedaan maken met een officieel bestand van het merk; dat precedent wordt nog steeds aangehaald in de latere rechtszaken.

Augustus 2020 · De collectieve rechtszaak "Carolina"

De zaak Mobile Emergency Housing Corp. et al. v. HP Inc. (5:20-cv-05624, Northern District of California) bracht gebruikers en kleine bedrijven samen wier compatibele cartridges geblokkeerd raakten na automatische updates. De aanklacht beschuldigde HP van schending van de Computer Fraud and Abuse Act en de wet op oneerlijke concurrentie van California.

December 2020 · De Italiaanse boete van 10 M€

De Italiaanse mededingingsautoriteit sloot haar onderzoek af en beboette HP. Het is tot op de dag van vandaag de zwaarste sanctie in de EU tegen de blokkade via firmware (zie het kader hieronder).

Januari 2024 · De CEO en het "malware"-argument

De algemeen directeur van HP, Enrique Lores, rechtvaardigde Dynamic Security door in een interview te beweren dat cartridges van derden virussen in de printer zouden kunnen injecteren en van daaruit in het netwerk. Talrijke beveiligingsexperts spraken hem tegen: het risico is praktisch onbestaand en zou langs andere wegen te patchen zijn (Tom's Hardware, 2024). De verklaring wakkerde het Europese regelgevende toezicht weer aan.

Maart 2025 · De schikking van de Carolina-zaak

Een federale rechtbank keurde de schikking goed die de rechtszaak afsloot. De overeenkomst werd bekritiseerd omdat de klasse van consumenten geen financiële compensatie ontving: alleen de genoemde eisers werden betaald, plus advocatenkosten. HP erkende geen aansprakelijkheid, maar verbond zich ertoe te blijven informeren over Dynamic Security en de updates die het bevatten optioneel te houden (The Register, 2025).

Verwar deze schikking niet met de settlement van 1,5 miljoen dollar van In re HP Printer Firmware Update Litigation (5:16-cv-05820), goedgekeurd in 2019: die creëerde wél een terugbetalingsfonds voor de getroffenen door de blokkade van 2016. Het zijn twee verschillende rechtszaken.

2026 · De huidige stand van zaken

Dynamic Security is nog steeds operationeel in de meeste nieuwe HP-lijnen. De serieuze fabrikanten van compatibele chips hebben ze sinds 2023 meerdere keren bijgewerkt, en de verbruiksartikelen die serieuze distributeurs vandaag verkopen, werken met de geldende firmware. De officiële rollbacks blijven beperkt tot de historische modellen van 2016-2017 en, gedeeltelijk, tot sommige units van 2020. Voor al het latere is de praktische weg bijgewerkte chip + updates uitgeschakeld.

En het Europese kader beweegt. De Richtlijn (EU) 2024/1799 over de reparatie van goederen moet vanaf 31 juli 2026 in alle lidstaten, waaronder Spanje, worden toegepast, en geeft onafhankelijke reparateurs het recht om compatibele onderdelen te gebruiken met bescherming tegen softwareblokkades: maar alleen voor de productcategorieën van bijlage II (wasmachines, telefoons, beeldschermen…), waar printers niet onder vallen (Europese Commissie, 2024). Tegen cartridgeblokkades blijven je echte middelen die van deze gids en de wettelijke garantie.

Is het legaal dat HP compatibele cartridges blokkeert?

Dat hangt af van het rechtsgebied en, vooral, van de voorafgaande transparantie. Het korte Europese antwoord is dat je voor de koper niet mag verzwijgen dat een toekomstige update zijn apparaat zal degraderen. Toen HP dat zonder waarschuwing deed, kreeg het de zwaarste sanctie van de EU op dit terrein, en verloor het het beroep.

In december 2020 beboette de Italiaanse mededingingsautoriteit (AGCM) HP Inc. en HP Italia met 10 miljoen euro wegens "misleidende en agressieve" handelspraktijken: ze informeerden de consumenten niet dat de updates niet-originele cartridges konden blokkeren. HP ging in beroep, en in 2024 verwierp de bestuursrechtbank het beroep: de boete blijft staan (AGCM, 2020).

Wat beschermt je in Spanje?

De wettelijke garantie is je beste instrument. In Spanje word je beschermd door het Koninklijk Wetsbesluit 1/2007 (TRLGDCU) en Richtlijn 2005/29/EG over oneerlijke handelspraktijken. Als een geforceerde update een apparaat dat je werkend met compatibele verbruiksartikelen hebt gekocht wezenlijk degradeert, heb je grond om te reclameren. We leggen het uit in onze gids over de wettelijke garantie van compatibele cartridges in Spanje.

Wil je reclameren: bewaar de factuur van de printer, de vorige firmwareversie (als je die hebt) en een foto van de blokkademelding. Die triade is het minimale bewijs voor een klacht bij de consumentenautoriteit. Citeer resolutie AGCM 28522/2020, de artikelen 20 en 49 van Richtlijn 2005/29/EG en art. 116 van de TRLGDCU.

Verlies ik de garantie door compatibele te gebruiken?

Nee. De Europese wet verbiedt om de garantie van het apparaat afhankelijk te maken van het exclusieve gebruik van verbruiksartikelen van de fabrikant, mits het verbruiksartikel geen aantoonbare schade veroorzaakt. Art. 117 van de TRLGDCU en Richtlijn (EU) 2019/771 dekken deze regel, en HP erkent het sinds 2017 in zijn openbare documentatie. Als je HP de toner niet herkent, begin dan met onze gids mijn printer herkent de compatibele toner niet.

Welke HP-modellen zijn getroffen en met welke symptomen?

HP brengt firmware uit per chipfamilie, niet per individuele referentie, dus als je exacte model niet verschijnt, kijk dan naar de kolom van de familie. Deze tabel vat de gedocumenteerde golven samen en wat je op het paneel zou zien.

Jaar / golf	Getroffen HP-modellen	Symptoom op het paneel	Officiële rollback
Dec 2016	OfficeJet Pro 6830, 8610, 8615, 8620, 8625, 8630	"Cartridge Problem" · volledige blokkade	Ja (sep 2017)
Mrt 2020	Diverse LaserJet en OfficeJet met gekloonde chips	"Used, Refilled or Counterfeit Cartridge"	Nee
Dec 2020	LaserJet Pro M404/M428, OfficeJet Pro 9020	"Supply Protection Enabled"	Gedeeltelijk
Okt 2022	Color LaserJet Pro en enkele Enterprise	Eerst waarschuwing, blokkade bij tweede keer	Afhankelijk van het model
Nov 2023-24	LaserJet Pro nieuwe generatie, OfficeJet Pro 9100	"Non-HP cartridge installed"	Zeer beperkt

De kolom die je weg bepaalt is die van de officiële rollback: als die bestaat, krijg je de functie terug zonder nieuwe hardware; zo niet, dan is de weg een bijgewerkte compatibele chip. Om te weten welke referentie bij jou past, bekijk hoe je weet welke toner je printer nodig heeft.

Hoe weet je of je HP door firmware is geblokkeerd?

Als je printer plotseling stopt met printen met een "cartridge"-melding en het verbruiksartikel is vol, is de firmware de belangrijkste verdachte. Dit zijn de meest voorkomende teksten na een Dynamic Security-update:

• "Cartridge Problem" / "Probleem met de cartridge".
• "Non-HP cartridge installed" / "Niet-HP-cartridge geïnstalleerd".
• "Supply Protection Enabled" / "Beveiliging van verbruiksartikelen ingeschakeld".
• "Used, Refilled or Counterfeit Cartridge", met knipperende led.

Om het te bevestigen, doe je twee controles. Ten eerste, print je de firmwareversie via Instellingen → Onderhoud → Printerinformatie → Configuratierapport. Ten tweede, vergelijk je die versie met de vorige tabel en met de datum van je laatste update. Als het overeenkomt met een golf en het in de laatste 60 dagen is veranderd, heb je de diagnose. Onze gids mijn printer herkent de compatibele toner niet voegt controles per merk toe.

Hoe draai je een blokkade stap voor stap terug?

De volgorde telt: identificeer eerst, zoek dan een rollback, vervang daarna het verbruiksartikel en schakel ten slotte de updates uit voordat je opnieuw opstart. De laatste stap overslaan kan de blokkade opnieuw activeren.

Stap 1 · Identificeer de versie en het model

Print het Configuratierapport vanaf het paneel. Noteer de volledige firmwarereeks (bijvoorbeeld 2142A of 20240217) en het exacte modelnummer. Zonder die twee gegevens werkt geen enkele rollback, en de support vraagt ze je toch.

Stap 2 · Zoek de officiële rollback

Ga naar support.hp.com, typ je model en filter op Firmware. Sommige modellen van 2016-2017 en een deel van 2020 hebben een bestand met het label "Optional firmware that returns printer to pre-Dynamic-Security behavior". Download het uitsluitend van de officiële website van HP, nooit van een mirror. Als je model het niet vermeldt, bestaat de rollback niet voor jouw apparaat: ga naar stap 3.

Stap 3 · Stap over op een verbruiksartikel met bijgewerkte chip

De serieuze fabrikanten werken hun chips bij bij elke golf. De verbruiksartikelen die je vandaag koopt bij compatibele lasertoner of inktcartridges hebben een chip van revisie 2024 of later. Heb je een oude doos gekocht vóór de laatste golf, dan is dat meestal degene die faalt; bij Star Toner vervangen we hem binnen ons retourbeleid.

Stap 4 · Schakel de updates uit voordat je opnieuw opstart

Het is cruciaal om dit te doen voordat je opnieuw opstart na het vervangen van het verbruiksartikel. Als je tijdens het herstarten een andere update accepteert, kun je de blokkade bestendigen en de compatibiliteit van de net geïnstalleerde chip verliezen. We leggen het uit in de volgende sectie.

Hoe voorkom je toekomstige geforceerde updates?

Er zijn twee wegen, die elkaar aanvullen. Het idee is eenvoudig: de kanalen sluiten waarlangs HP de patch doordrukt.

Methode A · Vanaf het paneel van de printer

1. Ga naar Instellingen → Webservices → Firmware-update.
2. Wijzig van Automatisch installeren naar Melden maar niet installeren of Uitgeschakeld.
3. Sla op en start opnieuw op via het menu (niet met de fysieke knop) zodat de waarde behouden blijft.

Methode B · Vanaf HP Smart of de interne webserver (EWS)

1. Open een browser met het IP-adres van de printer (staat in het Configuratierapport).
2. Ga naar Instellingen → Voorkeuren → Automatische updates en schakel ze uit.
3. Overweeg in Webservices om ook HP Instant Ink uit te schakelen als je het niet gebruikt, om kanalen te sluiten die de patch op de achtergrond opvragen. Twijfel je of dat abonnement de moeite waard is, bekijk dan onze analyse van HP Instant Ink in Spanje.

Echt voorbehoud: sommige via WiFi verbonden printers kunnen updates ontvangen, zelfs met de vlag uitgeschakeld, vooral bij grote golven. Als je bedrijf afhankelijk is van de printer, overweeg dan hem in een bekabeld netwerk te houden en in de router het verkeer naar de update-domeinen van HP te blokkeren (bijvoorbeeld *.ezprintupdates.hp.com).

En als je model geen rollback heeft?

Als er geen rollback is en de nieuwe chip ook niet werkt, heb je drie legitieme wegen. Geen van alle is gratis, maar alle drie zijn redelijk:

1. Formele klacht bij HP en de consumentenautoriteit met vermelding van resolutie AGCM 28522/2020 en de artikelen 20 en 49 van Richtlijn 2005/29/EG. Na het Carolina-precedent, afgesloten in 2025, hebben veel Europese gebruikers vervangingen buiten de garantie verkregen met een goed onderbouwde klacht.
2. Overstappen naar een ander merk met een opener beleid. Je hebt een diepe catalogus in compatibele drums en in merken met een minder conflictueuze geschiedenis op dit front.
3. Overstappen naar een apparaat met gegarandeerde toelevering. Voordat je koopt, vergelijk wat elke optie je echt kost in de echte kosten van printen.

Is het de moeite waard om compatibel te blijven gebruiken ondanks het blokkaderisico? In de praktijk wel: we hebben het pagina voor pagina getest in originele vs compatibele toner, naast elkaar geprint. De besparing is reëel en het risico wordt geneutraliseerd met een bijgewerkte chip en uitgeschakelde updates.

Veelgestelde vragen

Is het legaal dat HP compatibele cartridges blokkeert via firmware?
Dat hangt af van de voorafgaande transparantie. In Italië beboette de AGCM HP in 2020 met 10 miljoen euro omdat het niet waarschuwde voor deze praktijk, en in 2024 verwierp de rechtbank het beroep van HP. In Spanje kun je je beroepen op de TRLGDCU (art. 116 en 120) en op Richtlijn 2005/29/EG als de degradatie niet duidelijk bij de aankoop werd gemeld.

Wat was de "Carolina"-rechtszaak tegen HP?
Dat was Mobile Emergency Housing Corp. et al. v. HP Inc. (5:20-cv-05624), een collectieve rechtszaak van augustus 2020 wegens het blokkeren van compatibele cartridges via firmware. In maart 2025 keurde een rechtbank de schikking goed: HP compenseerde de klasse niet en erkende geen schuld, maar houdt de updates met Dynamic Security optioneel.

Verlies ik de garantie van de printer als ik compatibele gebruik?
Nee. De Europese wet verbiedt om de garantie afhankelijk te maken van het exclusieve gebruik van verbruiksartikelen van de fabrikant, tenzij het verbruiksartikel aantoonbare schade veroorzaakt. Art. 117 van de TRLGDCU en Richtlijn (EU) 2019/771 dekken het, en HP erkent het sinds 2017 in zijn openbare documentatie.

Moet ik de printer van internet loskoppelen?
Het is niet verplicht, maar wel sterk aanbevolen als je model geen rollback heeft. Een tussenweg is hem in een bekabeld netwerk houden en in de router de update-domeinen van HP blokkeren (zoals ezprintupdates.hp.com). Zo behoud je het lokale netwerk zonder je bloot te stellen aan nieuwe golven.

Garandeert Star Toner dat zijn verbruiksartikelen werken na een update?
Ja. Onze catalogus heeft een chip die is bijgewerkt naar revisie 2024 of later. Als een update een net gekocht verbruiksartikel blokkeert, vervangen we het kosteloos volgens ons retourbeleid. We testen ze voordat we ze verkopen, juist hiervoor.

Bronnen

• AGCM (Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato), "ICA: HP fined 10 million Euros for misleading and aggressive commercial practices": https://en.agcm.it/en/media/press-releases/2020/12/PS11144
• The Recycler, "HP appeal denied, faces major transparency setback" (recurso desestimado, 2024): https://www.therecycler.com/posts/hp-appeal-denied-faces-major-transparency-setback/
• The Register, "HP Inc settles printer toner lockout lawsuit with a promise to make firmware updates optional" (2025): https://www.theregister.com/2025/03/19/hp_printer_lawsuit_settled/
• Actionable Intelligence, "Final Settlement Approved in Mobile Emergency's Firmware Class Action against HP" (2025): https://www.action-intell.com/2025/03/19/final-settlement-approved-in-mobile-emergencys-firmware-class-action-against-hp/
• Tom's Hardware, "HP CEO justifies blocking third-party ink cartridges by claiming they can inject malware" (2024): https://www.tomshardware.com/peripherals/printers/hp-ceo-justifies-blocking-third-party-ink-cartridges-by-claiming-they-can-inject-malware
• Comisión Europea, "Directive on repair of goods" (Directiva UE 2024/1799, aplicable desde el 31/07/2026): https://commission.europa.eu/law/law-topic/consumer-protection-law/directive-repair-goods_en
• Electronic Frontier Foundation, "HP's Self-Destructing Printers" (Cory Doctorow, 2016): https://www.eff.org/deeplinks/2016/09/hps-self-destructing-printers
• EUR-Lex, Directiva 2005/29/CE sobre prácticas comerciales desleales: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ES/TXT/?uri=CELEX%3A32005L0029

Dynamic Security uitschakelen zonder downgrade (via bedieningspaneel)

Goed nieuws voor sommige recente modellen: HP introduceerde in 2024, na de juridische druk van de AGCM en vergelijkbare procedures in Frankrijk en Duitsland, een experimentele optie waarmee je Dynamic Security kunt uitschakelen via het bedieningspaneel van de printer zonder de firmware aan te raken. De optie verschijnt niet op alle modellen, en ook niet altijd onder dezelfde naam, maar bestaat op een groot deel van de OfficeJet Pro 8020+-lijn en op sommige LaserJet Pro M283fdw-modellen van na de update van juni 2024.

Hoe je hem vindt: navigeer in het bedieningspaneel naar Instellingen → Webservices → Geavanceerd → Niet-HP-cartridges (de vertaling varieert: soms heet het "Cartridges van derden toestaan"). Als er een schakelaar verschijnt, zet hem aan. De printer vraagt je te bevestigen dat je de risico's begrijpt: standaardtekst van HP die waarschuwt dat een niet-HP-cartridge "de printkop kan beschadigen", een waarschuwing die niet van toepassing is op ISO-gecertificeerde compatibele cartridges. Bevestig en start opnieuw op.

Ironisch genoeg verschijnt de optie alleen op recente firmware. Om toegang tot de schakelaar te krijgen, moet je up-to-date zijn: dezelfde versie die op andere modellen Dynamic Security activeert. Praktisch gevolg: als je updatet, win je de schakelaar maar verlies je de downgrade; als je niet updatet, heb je geen schakelaar maar behoud je de mogelijkheid om terug te gaan.

Let op: HP kan deze optie in toekomstige updates terugdraaien. Zodra hij is geactiveerd, blokkeer je onmiddellijk de automatische updates. Voor professionele omgevingen met grote wagenparken maakt HP WebJetAdmin het mogelijk om het beleid centraal op alle printers toe te passen, aanbevolen voor parken van 10+ eenheden.

Als je model de optie niet heeft en ook geen downgrade toelaat, blijven er twee wegen over: een formele klacht met de sjabloon die we hieronder opnemen, of de printer vervangen door een merk met een soepeler DRM-beleid.

Alternatieve modellen zonder agressieve DRM: Brother / Kyocera / Canon vergelijking

Als je op het punt bent gekomen om over te wegen van merk te wisselen, is dit de realiteit van de markt in 2026. Het DRM-beleid verschilt sterk per fabrikant en dat merk je aan de jaarlijkse kosten van verbruiksmaterialen.

Merk	DRM-beleid	Werken compatibele cartridges?	Praktische opmerkingen
Brother	Soepel	Ja, zonder blokkeringen	Beste keuze voor intensief gebruik van compatibele cartridges. De series HL-L en MFC-L springen eruit
Kyocera	Soepel	Ja, zonder blokkeringen	De TK-series zijn uitzonderlijk qua kosten per pagina. Robuust industrieel ontwerp, ideaal voor het mkb
Canon	Gemiddeld	Meestal wel	Sommige i-SENSYS-modellen geven negeerbare waarschuwingen. Hanteerbaar zonder echte wrijving
Epson EcoTank	N.v.t. (tanksysteem)	N.v.t.	Eigen bulkinkt, gebruikt geen traditionele compatibele cartridges
Samsung (uit productie, nu HP)	Variabel	Grotendeels wel	Compatibele cartridges volop en goedkoop verkrijgbaar. Afnemende voorraad printers
HP (na 2016)	Restrictief (DS actief)	Soms, afhankelijk van firmware	Vereist constante waakzaamheid voor updates. Terugkerende stille blokkering

Duidelijke aanbeveling: als je nieuw gaat kopen en van plan bent de komende 4-5 jaar compatibele cartridges te gebruiken, kies dan Brother of Kyocera. Een Brother HL-L2310D accepteert gecertificeerde compatibele cartridges gedurende zijn hele levensduur zonder ook maar één firmwarefout; een gelijkwaardige HP houdt je afhankelijk van elke update. De jaarlijkse kosten van verbruiksmaterialen kunnen 3 tot 4 keer lager uitvallen dan bij HP: bereken het in onze besparingscalculator.

Klachtsjabloon voor HP España

Als je hebt besloten formeel te escaleren, is dit de sjabloon die wij aanbevelen. Hij werkt omdat hij (1) de exacte juridische grondslag aanhaalt: HP wil geen Richtlijn (EU) 2015/2436 of AGCM-jurisprudentie zien in een geregistreerde klacht; (2) een termijn stelt en waarschuwt voor de volgende escalatie. Kopieer hem exact en wijzig alleen de vetgedrukte gegevens.

Stuur hem per e-mail naar HP España (consultas.es@hp.com) en, tegelijkertijd, per burofax naar HP Printing and Computing Solutions S.L.U. (Avenida Graells 501, 08174 Sant Cugat del Vallès, Barcelona). De burofax met ontvangstbevestiging is wat een vaste datum vastlegt en de wettelijke termijn van 14 dagen in werking stelt.